PRAWDA i opis rzeczywistości

  Pojęcie informacji można odnosić do konkretnych faktów. Na przykład do następującego zdania >Przed naszym domem leży duży kamień.< Taki fakt stosunkowo łatwo zweryfikować i dojść do konsensusu zbiorowego, w którym musimy uzgodnić: czy coś leży przed domem? czy to nasz dom? czy to jest kamień? czy to duży kamień?  Jednak pojęcie informacji można też odnosić do całych rzeczywistości intersubiektywnych, które tworzą fakty i byty umowne, takie jak na przykład państwo lub pieniądz. Informacje służą także do opisu skomplikowanych problemów, na które składa się wiele faktów i które mieszczą się w granicach wielu rzeczywistości intersubiektywnych – przykładem może być konflikt Izraelsko-Palestyński. Problemy takie to zagadnienia złożone, w wypadku których rozmawianie o prawdzie jest przedsięwzięciem – delikatnie mówiąc – karkołomnym.
  W przeciwieństwie do faktów, które są twierdzeniami (informacjami) prostymi, rzeczywistości intersubiektywne i zagadnienia złożone są informacjami obejmującymi bardzo szeroką treść. Mówiąc o prawdzie warto rozdzielić te dwa rodzaje informacji.
  Weryfikację faktów ludzkość opanowała właściwie perfekcyjnie, dzięki metodom wypracowanym przez naukowców – klasyfikacja minerałów, mierzenie wagi i objętości, albo określenie położenia geograficznego.
  Natomiast weryfikacja prawdy w odniesieniu do informacji złożonych – w których łączą się ze sobą różne fakty i rzeczywistości intersubiektywne oraz gdy należy brać pod uwagę różne punkty widzenia – mamy ciągle duże problemy. 
  Głównym zadaniem projektowanego przeze mnie modelu informacyjnego – ISA – jest właśnie odkrywanie prawdy szeroko-kontekstowej, która pozwoli dotrzeć każdemu człowiekowi do prawd bardziej złożonych oraz stworzy obszar komunikacyjny pozwalający na osiąganie szybkiego konsensusu społecznego w trudnych i ważnych dla nas kwestiach.

Podczas pracy nad ISA także doszedłem do wniosku, że te dwa czynniki wyznaczają, czy coś jest prawdą.
Na potrzeby projektu zdefiniowałem pojęcie Szerokiej Prawdy Syntetycznej [SPS], która ma na celu wskazać jaką strukturę musi zawierać opis rzeczywistości, żebyśmy wszyscy mogli w nim znaleźć prawdę o opisywanym problemie.

Wyszczególniłbym dwa problemy z prawdziwym opisem rzeczywistości:
  – czy jest pełny, czyli mówiąc dokładniej – czy opis zawiera wszystkie niezbędne dane, ze wszystkich zasadniczych aspektów naukowych oraz czy uwzględnia wszystkie znane punkty widzenie opisywanego problemu.
Oczywiście w przyszłości mogą dojść nowe dane, punkty widzenia lub nowe aspekty, które zmienią naszą prawdę i należy o tym ciągle pamiętać.
  – czy został oparty na wiarygodnych danych? Ciągle powiększamy nasze zbiory danych oraz korygujemy ich interpretacje, dlatego nie ma prawd ostatecznych. Jednak w chwili obecnej musimy oprzeć się na danych posiadanych teraz i powinny one być jak najbardziej wiarygodne, czyli uznane za prawdziwe.
  W tym ujęciu sprowadzam prawdę do wszechstronności oraz do uwzględnienia wszystkich wiarygodnych, znanych nam danych. 
   Jeżeli będziemy sprowadzali nasz opis do punktu widzenia tylko przez jedną grupę społeczną [ograniczając omawianie problemu do korzyści i zagrożeń tylko do tej grupy] to będzie to już nieprawda.
  Tak samo nieprawdą będzie pokazywanie rzeczywistości w jednym tylko aspekcie, na przykład w ujęciu zysku ekonomicznego, ale bez aspektu szkodliwości dla środowiska.
  O uwzględnieniu wszystkich posiadanych danych oraz o ich wiarygodności nie będę się rozpisywał, bo jest to z punktu naukowego oczywiste.

Ponieważ cechą zasadniczą informacji nie jest przedstawianie rzeczywistości zgodnej z prawdą, ale przede wszystkim tworzenie nowych rzeczywistości przez kojarzenie różnych elementów, to rozgraniczenie na świadome i nieświadome rozmijanie się z prawdą, czyli ocena moralna, nie ma sensu. W ocenie wartości samej informacji niewiele to zmienia, bo niezależnie od intencji informatora, w obu wypadkach, po prostu mija się on z prawdą.  

  Jednak w sytuacji konfrontacji wielu rzeczywistości intersubiektywnych będzie miało znaczenie czy jako zbiorowość oprzemy nasze decyzje na: wierze w horoskopy, czy kalkulacji kosztów ekonomicznych, czy może na ocenie szkodliwości dla środowiska i zdrowia ludzi. W takiej sytuacji ma też znaczenie, czy ktoś świadomie wykorzystuje zbiorową wiarę w horoskopy, do manipulacji opinią publiczną, chociaż wie, że konsekwencje takiego rozumowania będą katastrofalne dla środowiska, czy po prostu nie jest świadomy skutków podejmowania decyzji w oparciu o wiarę w fikcję. W tych dwóch wypadkach – być może – trzeba będzie podjąć inne działania, żeby zapobiec wprowadzeniu wielu ludzi w błąd.

  Projekt ISA to propozycja współpracy zbiorowej – wykorzystującej nową technikę poszukiwania prawdy syntetycznej (SPS) i najnowszych technologiach informacyjnych.
Chciałbym, żeby współpracowali przy nim ludzie, którzy chcą opisywać określone (wyodrębnione) fragmenty rzeczywistości w oparciu o fakty. Jakie to fragmenty rzeczywistości? To bolączki współczesnych społeczeństw, jak na przykład: ofensywa populistów na Zachodzie albo konflikt Palestyńsko-Izraelski.

Nie łatwo będzie stworzyć taki mechanizm samonaprawy, a raczej samo-ewolucji, i zapewnić mu ciągłość oraz maksymalną skuteczność, czyli szybką i trafną wymianę informacji w wielopoziomowej strukturze. Jeden człowiek, ani kilka osób nie upora się z takim zadaniem.
Potrzebnych będzie wielu chętnych, którzy będą chcieli przy tym projekcie współpracować.

Tak jak w czasach Kopernika druk nie umożliwił mu natychmiastowego rozpowszechnienia prawdy o strukturze układu Słonecznego, tak obecnie media społecznościowe raczej nam nie pomogą w analizie badań naukowych i wyciąganiu logicznych wniosków.
  W tym celu należy zbudować sieć informacyjną, która umożliwi zrozumienie złożonych prawd wszystkim, albo przynajmniej większości ludzi. Kopernik nie miał możliwości zbudowania takiej sieci informacyjnej, dlatego jego odkrycie przebijało się do świadomości zbiorowej kilka stuleci, ale my mamy takie możliwości techniczne i organizacyjne. Wszystko zależy tylko od priorytetów, które sobie wyznaczymy jako społeczeństwo.

Skuteczność upraszczania rzeczywistości przez populistów jest widoczna w polityce na całym świecie.
   Zrozumienie pełnej prawdy o rzeczywistości wymaga dużego wysiłku i tak naprawdę prawie nikt z nas, w pojedynkę, nie jest w stanie do tej prawdy dotrzeć. Uważam, że jeżeli nie stworzymy platformy ułatwiającej zrozumienie prawdy syntetycznej, to populistyczna uproszczona rzeczywistość zdominuje całkowicie nasze sieci informacyjne.

Szybsze rewidowanie naszych opowieści dzięki usprawnianiu naszej sieci informacyjnej to idea, która przyświeca projektowi ISA.

Być może misja firmy Google, która brzmi:

“to organize the world’s information and make it universally accessible and useful”
[„uporządkować światowe zasoby informacji i uczynić je powszechnie dostępnymi i użytecznymi”]

nie jest w rzeczywistości naiwna.
  Na swojej stronie Google dzieli misję na trzy aspekty: organizację światowych informacji, uniwersalną dostępność oraz użyteczność.
 Jak czasami mawiamy “diabeł tkwi w szczegółach” [“the devil is in the details”], a w tym wypadku tym szczegółem jest sposób w jaki firma organizacja informacje. Samo udostępnianie ogromu informacji to o wiele za mało, żeby były powszechnie użyteczne, jak zauważa Yuval Noah Harari.
Myślę, że potrzebny do tego jest nieco głębsza refleksja – kiedy taki ogrom informacji może stać się użyteczny każdemu człowiekowi?

Być może projekt ISA jest koncepcję wdrożenia tej misji w praktyce?

Stworzenie Syntetycznego Intelektu Zbiorowego powinno opierać się na współpracy wielu ośrodków opiniotwórczych. Niestety sama technika opracowywania Informacji Scalonych Aktywnych nie gwarantuje powstania prawidłowo działającej technologii informacyjnej SIZ.
Wszystko zależało będzie od ludzi, którzy będą nad tym pracować oraz od tworzonych przez nich struktur organizacyjnych i reguł współpracy.