INTERSUBIEKTYWNOŚĆ – nowa rzeczywistość

Dla ścisłości dodam, że rzeczywistość intersubiektywną rozumiem, jako synonimem „opowieści” w książce „NEXUS” .
Warto też zaznaczyć, że jeden sapiens może być pod wpływem wielu rzeczywistości intersubiektywnych i przynależeć do wielu grup współpracy równocześnie. 
Domyślam się, że kiedyś ludzie raczej nieświadomie tworzyli byty intersubiektywne. Ich pojawianie się było wynikiem potrzeby odczuwanej przez zbiorowość. Mogła być to na przykład wymiana usług i produktów, do której był potrzebny pieniądz, lub potrzeba określenia zasad przynależności do wspólnoty, w czym pomagało czczenie duchów wspólnych przodków.

Komunikacja to przede wszystkim mechanizm umożliwiający współpracę i tworzenie struktur społecznych.
Widać to dobrze na przykładzie nauki – celem nauki jest poznanie prawdy i informacje służą do opisu poznawanych prawd, ale wysuwanie hipotez, budowanie teorii naukowych oraz wspólna ich weryfikacja, to przede wszystkim forma komunikacji umożliwiająca naukowcom współpracę, bez której nauka, po prostu w ogóle, by nie mogła zaistnieć.
Nie prawda ale współpraca jest tu najważniejszym produktem wymiany informacji.

Do czasów współczesnych potrzebowaliśmy zarówno prawdy jak opowieści splecionych razem.
Czy można je w sposób bezkolizyjny rozpleść, oddzielić od siebie?
Myślę, że jesteśmy skazani na wieczne tworzenie rzeczywistości intersubiektywnych, ale czy możemy oddzielić fikcję od prawdy o rzeczywistości, żeby fikcja nie przesłaniała nam rzeczywistości?
Projekt ISA ma być krokiem w tym kierunku.

Technologia druku pozwala na masowe rozpowszechnianie złożonych i skomplikowanych koncepcji, które trudno byłoby przekazać w rozmowie.

Odkryta przez polskiego astronoma prawda, dzięki drukowi, mogła zostać upowszechniona dosyć szybko.
Była ona jednak sprzeczna z rzeczywistością intersubiektywną kościoła katolickiego, bo unicestwiała mit o Ziemi jako centrum Wszechświata, dlatego prawie nikt nie był zainteresowany jej rozpowszechnianiem.
Inaczej było w wypadku „Młota na czarownice”.

Kościół katolicki, żeby uznać odkrycie Kopernika, musiałby dostosować swoje „święte prawdy” do prawdy Kopernika, a to zaprzeczało nieomylności ówczesnej doktryny katolickiej. Natomiast rzeczywistość intersubiektywną stworzoną przez Kramera można było pogodzić z rzeczywistością kościoła katolickiego, a takie połączenie zwiększało siłę oddziaływania informacji na społeczeństwo, choć wymagało krwawych ofiar – na przykład spalonych na stosie kobiet – niby czarownic.

Prawda zmusza nas często do weryfikacji dotychczasowej rzeczywistości intersubiektywnej, co może osłabiać oddziaływanie danej rzeczywistości intersubiektywnej w sieci informacyjnej, w której ona istnieje.

Hierarchom kościoła katolickiego bardziej opłacało się wzmacniać swoją rzeczywistość intersubiektywną, dodając do niej zmyślone ale hipnotyzujące koncepcje, niż korygować głoszone przez nich „święte prawdy”, w oparciu o skomplikowane badania naukowca, które podważają ich dotychczasowe twierdzenia i tym samym osłabiają w danej chwili ich oddziaływanie w sieci. 

Wypaczenia biurokracji to między innymi skupianie się na jednym aspekcie problemu, czyli inaczej mówiąc upraszczanie rzeczywistości. Myślę, że można powiedzieć, że biurokracja często tworzy ułomne (dalekie od prawdy) rzeczywistości intersubiektywne, które skupiają się tylko na jednym aspekcie czyli np. podniesienie wydajności produkcji przemysłowej, nie uwzględniając wielu innych aspektów takich jak bezpieczeństwo pracy, albo zanieczyszczenia środowiska. Oznacza to, że rzeczywistości intersubiektywne mogą bardzo zniekształcać wizję rzeczywistości obiektywnej, czyli pokazywać ją w sposób sztuczny, na tyle uproszczony, że decyzje ludzkie oparte na takim postrzeganiu rzeczywistości będą błędne i prowadzą do mniejszej lub większej katastrofy.

Niektóre intersubiektywne rzeczywistości mogą uczynić w społeczeństwie wiele zła (np. rasizm lub faszyzm),
ale są też takie, bez których nasza sieć może być śmiertelnym zagrożeniem dla zwykłego człowieka.
  Do takich właśnie intersubiektywnych konwencji należą prawa człowieka, bez których życie jednostki niewiele znaczy, czyli o które warto walczyć jak o własne życie. Nasuwa się tu ważny wniosek:

nasza ludzka cywilizacja, bez intersubiektywnych bytów i konwencji, nie może się obyć!

Kułacy i kontrrewolucyjny spisek to byty intersubiektywne powstałe dzięki mediom XX wiecznym [gazety, plakaty, radio, książki]. Spisek czarownic to rzeczywistość intersubiektywna, która mogła powstać dzięki XV wiecznej  technologii druku książek. Wprowadzenie przez Pana Harari trzeciego rozróżnienia w określaniu rzeczywistości, czyli obok obiektywnej i  subiektywnej, rzeczywistość intersubiektywną, pozwala zrozumieć mechanizmy kształtowania świadomości zbiorowej i zrozumieć lepiej jej zmiany w różnych okresach historycznych. Bez uświadomienia sobie znaczenia złożonych struktur informacyjnych w budowaniu rzeczywistości intersubiektywnych, w które wierzymy jako zbiorowość, trudno zrozumieć – dlaczego tak często wielkie zbiorowości ludzkie podążają za chorymi wizjami nielicznych. 

Chociaż wpływ algorytmów na naszą sieć współpracy jest ogromny i w nieodległej przyszłości może stanowić zagrożenie, to jednak uważam, że to bardziej ilość rzeczywistości intersubiektywnych – wytworzonych przez ludzi – rozsadza zarówno nasze struktury społeczne jak i przyprawia każdego człowieka o ból głowy. Nigdy nie działało równocześnie tak wiele przeszkadzających sobie nawzajem lub zwalczających się rzeczywistości intersubiektywnych. To plątaninę naszych ludzkich opowieści trzeba zbadać i uporządkować, nawet poprzez eliminację części z nich. Uporządkowanie sieci naszych fantazji to równocześnie porządkowanie naszej sieci współpracy i komputery, czyli także AI, mogą nam w tym dopomóc, o ile ich do tego użyjemy mądrze.

Sieci komunikacyjne scentralizowane mają strukturę prostszą od sieci rozproszonych, dlatego szybciej mogą zaadoptować na swoje potrzeby nowe technologie przetwarzania informacji, takie jak AI. Wystarczy, żeby węzeł centralny [właściciel korporacji, autorytarny przywódca kraju] określił cel jej wykorzystania.  
W sieci rozproszonej jest to bardziej skomplikowane i wymaga zbiorowego wysiłku, czyli koordynacji działań wielu węzłów informacyjnych. Przykład: nie wystarczy, że węzeł centralny – prezydent Trump – nakazał inwigilację wszystkich, którzy go nie lubią. Żeby stało się to prawem obowiązującym na stałe musi na to dać przyzwolenie jeszcze kilka innych węzłów – instytucji rządowych,  organizacji partyjnych i  społecznych. (Warto w tym miesjcu zauważyć, że USA coraz bardziej przestaje działać jako sieć rozproszona, a coraz bardziej zmierza w kierunku sieci scentralizowanej. Podziw jaki Trump żywi dla Putina wynika chyba właśnie z podziwu skuteczności rządzenia państwem, jaką daje centralizacja sieci.)      
Między funkcjonowaniem obu sieci jest jedna zasadnicza różnica, na którą Pan Harari zwraca szczególnie uwagę czytelnika, sieć scentralizowana nie toleruje mechanizmów korekcyjnych. Ja ująłbym to tak –  wizja rzeczywistości zostaje w takiej scentralizowanej sieci najpierw uproszczona (wyrazisty podział na czarne i białe), bo wtedy sieć działała najsprawniej, a następnie prawda o rzeczywistość zostaje zamrożona i nie można jej podważać, bo to zagraża porządkowi w sieci współpracy.

Natomiast sieć rozproszona, ma w swojej strukturze silne mechanizmy samokorekty, dlatego ewolucja rzeczywistości intersubiektywnych może w niej przebiegać dosyć płynnie. Różne węzły wpływają na siebie wzajemnie i w ten sposób korygują swoje strategii działania oraz swoje rzeczywistości intersubiektywne. Niestety wiąże się to także z  zaburzeniami w funkcjonowaniu sieci współpracy, bo często dochodzi do konfliktu między węzłami i zmiany wyznaczonych przez nich celów działania.

Zmiana sieci z rozproszonej na scentralizowaną może zapewnić nam przez moment pozory spokoju i pewności jutra, ale zapłacimy za to zastygnięciem pewnych obszarów sieci w bezruchu, który może stać się dla nas koszmarem w dłuższej perspektywie czasowej. Życie przeciętnego człowieka będzie w takiej sieci miało coraz mniejsze znaczenie, bo ważniejsze będzie dobro bytów intersubiektywnych, takich jak państwa, korporacje lub bogowie. Głos zwykłego człowieka w ustroju demokratycznym może ma niewielkie znaczenie, ale w sieci mocno scentralizowanej nie ma w ogóle znaczenia. To właśnie dlatego warto, pomimo niedogodności związanych z kryzysem sieci rozproszonej, nie iść na łatwiznę i postarać się ją zreformować, a nie porzucać ją na rzecz sieci scentralizowanej.

Czy można zasłonić się tylko argumentem, że głównym celem firmy jest zarabianie pieniędzy?
Czy można nie brać pod uwagę oddziaływania informacji na społeczeństwo, a tylko myśleć o tworzeniu produktu?
Jak pisze Pan Harari – korporacje takie jak Fb nie chcą brać odpowiedzialności, ale przerzucić ją na klientów, wyborców (obywateli), ustawodawców. Zachowują się tak jakby to nie social media były, w chwili obecnej, głównym obszarem kształtowania świadomości zbiorowej.

Gdy analizujemy działania Fb to należy wziąć pod uwagę przynajmniej trzy opowieści:
– ekonomiczną – o zysku, który jest celem działania każdej firmy,
– prawną – o tym co jest nakazane przepisami, a co jest naszym wolnym wyborem,  
– etyczną – o odpowiedzialność za świat, za nasz ludzki gatunek.

Żeby zestawić te trzy opowieści razem potrzebna jest właśnie Informacja Scalona Aktywna.
Dopiero, gdy spojrzymy na problem z tych trzech zasadniczych aspektów, będziemy mogli zrozumieć jak te trzy rzeczywistości oddziałują na siebie i być może nawet dojdziemy do porozumienia  –  czy któraś z nich jest dla nas ważniejsza niż pozostałe?
Jednak żeby podjąć właściwą decyzję musimy oprzeć analizę tego problemu na czwartej – najważniejszej – rzeczywistości, o której notorycznie zapominamy, a o której przypomniał mi Pan Profesor Harari. Rzeczywistość ta nie jest oparta na żadnych mitach – jest nią po prostu prawdziwy byt, czyli w tym przypadku, żywa istota jaką jest człowiek. 

Osobiście uważam, że jesteśmy od nich całkowicie uzależnieni, bo jako społeczeństwo nie potrafimy bez nich żyć. Jesteśmy skazani na ciągłe budowanie nowych intersubiektywnych rzeczywistości, które tworzą fundamenty naszych sieci współpracy.

Nasz wybór sprowadza się wyłącznie do decyzji, czy będą one oparte bardziej na naszych archaicznych mitach, czy na szybko ewoluujących opisach naukowych, a fantazjować będziemy się tylko w sytuacjach, gdy prócz domysłów nic nam nie pozostaje.

Algorytmy w sieci komputerowej mogą zarówno pomóc nam w budowaniu mądrzejszej sieci informacyjnej jak też mogą zostać wykorzystane do stworzenia MATRIX’a, z którego nie będziemy mogli się wydostać.